Danh nhân - Nguyễn Duy Tường (1485 - 1525)

31/08/2011

Danh nhân - Nguyễn Duy Tường (1485 - 1525)

 

Người xã Lí Hải, huyện Yên Lãng, phủ Tam Đái, xứ Sơn Tây, nay là thôn Lí Hải, xã Phú Xuân, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc.

 

Năm 24 tuổi, đỗ Đệ tam giáp tiến sĩ xuất thân, khoa Mậu Thìn niên hiệu Đoàn Khánh, đời vua Lê Uy Mục (1508). Song ông từ chối không nhận vì cho rằng danh hiệu Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân, hàng thứ 16 trong số 30 danh sách cùng bảng là đỗ thấp, không ra làm quan mà ở nhà tiếp tục học, vì sợ thất hứa với mẹ khi thi là sẽ đỗ khôi nguyên. Ông là một trong 5 trường hợp của khoa bảng Nho học Việt Nam không nhận danh hiệu Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ và không chịu ra làm quan. Năm 27 tuổi, ông lại đỗ Đệ nhị giáp đồng tiến sĩ xuất thân. Hoàng giáp khoa thi năm Tân Mùi, niên hiệu Hồng Thuận, đời vua Lê Tương Dực (1511), giữ chức quan Tham chính sứ Thanh Hoá, Kinh Bắc.

 

Khi Mạc Đăng Dung có ý chiếm ngai vàng của nhà Lê, ra sức vây ép vua Chiêu Tông, quyền thần trong triều người thì sợ uy vũ của họ Mạc, người thì vì lợi lộc riêng tư mà ngồi nhìn triều đình nghiêng ngả. Ông cùng với 5 vị trung thần nữa là thượng thư bộ Lễ Đàm Thận Huy (người huyện Đông Ngàn, Tiến sĩ khoa Canh Tuất - 1490); Thượng thư Nguyễn Hữu Nghiêm (người huyện Đông Ngàn, Thám hoa khoa Mậu Thìn  1508); Nguyễn Tự Cường (người xã Tam Sơn, Hoàng giáp khoa Giáp Tuất - 1514); Kinh Bắc Tham chính sứ Hà Phi Chuẩn; Đô ngự sử Lê Tuấn Mậu (người huyện Yên Phong, Hoàng giáp khoa Canh Tuất 1490) và viên quan võ Nguyễn Bá Kí, vâng theo mật chiếu trở về quê hương thống lĩnh hương binh Ờ địa phương mình, chống lại Mạc Đăng Đung.

 

Tháng 12 năm ất Dậu (đầu năm 1526), Đăng Dung dẹp yên được sự phản kháng của Hà Phi Chuẩn ở Bắc Giang, khiến cho làn sóng chống đối Đăng Dung của các trung thần nhà Lê suy kiệt. Nguyễn Duy Tường đã chống cự đến phút cuối cùng. Trong một trận giao chiến quyết liệt với quân Mạc ở vùng huyện Yên Lãng (có sách chép ở Đồng Cổ). Nguyễn Duy Tường bị thương, biết không thể sống được, ông đã dũng cảm chặt đứt cánh tay bị thương, đặt lên mình ngựa, cho ngựa phi về nhà để trả nghĩa cho mẹ sinh, còn ông vẫn vững chí khí, chiến đấu đến cùng phút cuối rồi hy sinh anh dũng.

 

Các tin đã đưa ngày: