Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử để Tây Thiên xứng tầm di tích quốc gia đặc biệt

11/03/2016

Là một trong 2 di tích của tỉnh Vĩnh Phúc đã chính thức được Nhà nước xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt vào tháng 12/2015, Khu di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh Tây Thiên đang đứng trước cơ hội mới để phát triển về chiều sâu và thu hút du khách. Lễ đón Bằng công nhận di tích quốc gia đặc biệt sẽ dược tổ chức vào tối 14/3 tới. Nhân sự kiện quan trọng này, phóng viên Cổng TTGT - ĐT tỉnh đã có cuộc phỏng vấn đồng chí Đỗ Quốc Trọng, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Tam Đảo về định hướng bảo tồn và phát triển khu di tích, danh thắng Tây Thiên trong thời gian tới. 

PV: Xin đồng chí cho biết những giá trị nổi bật nào đã khiến Khu di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh Tây Thiên được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt? 

Đ/c Đỗ Quốc Trọng: Nằm giữa một vùng đa dạng sinh học với cảnh quan còn nguyên nét hoang sơ, ngoài nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng, Tây Thiên còn có hệ thống tài nguyên nhân văn gắn với lịch sử và tôn giáo, tín ngưỡng đã được các bậc tiền nhân dày công kiến dựng, rất phong phú. Nổi bật là ngôi đền thờ Quốc Mẫu Tây Thiên Lăng Thị Tiêu - người đã kết duyên cùng Hùng Chiêu Vương, có công giúp nhà vua đánh giặc ở thành Phong Châu; các ngôi chùa cổ như: chùa Chân Tiên, chùa Thiên Ân, chùa Phù Nghì, chùa Đồng Cổ, chùa Tây Thiên, đền Thượng Tây Thiên, đền Thõng, am Lưỡng Phong, am Song Tuyền… Tuy nhiên, cũng không tránh khỏi quy luật thịnh - suy, một thời gian dài, Tây Thiên bị lãng quên và dường như không còn ai nhớ đến. Với sự tàn phá của thời gian, một số di tích đã không còn, số khác tuy còn nhưng đã bị đổ nát, hoang phế, bị cỏ cây che phủ… May mắn, còn một số di vật được lưu lại và tìm thấy như tượng đồng, chuông khánh có giá trị văn hóa và khảo cổ cao đã khiến Tây Thiên dần trở thành điểm du lịch  thu hút không chỉ khách hành hương, du lịch mà còn cả các nhà nghiên cứu. 

Năm 1991, khu danh lam thắng cảnh Tây Thiên được xếp hạng di tích quốc gia. Đến năm 2000, UBND tỉnh đã phê duyệt quy hoạch phát triển khu danh thắng Tây Thiên gồm: Nâng cấp hệ thống đường nội bộ trên cơ sở giữ nguyên hiện trạng và không phá vỡ cảnh quan thiên nhiên, bổ sung các bậc đá vào những chỗ khó đi, làm lan can bên những bờ vực nguy hiểm, hệ thống thoát nước… Năm 2004, được phép của UBND tỉnh, Hòa thượng Thích Thanh Từ, Viện trưởng Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt - Lâm Đồng tái thiết Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên trên nền Thiên Ân cổ tự, mở ra hy vọng cho việc hồi sinh các khu đền, chùa ở Tây Thiên. Từ cuối năm 2009, Khu Trung tâm Văn hóa - Lễ hội Tây Thiên đã bắt đầu được xây dựng theo chủ đề văn hóa tâm linh “Đến với Phật, về với Mẫu”, rộng 163 ha bao gồm trục hành lễ, sân lễ hội, khán đài, các công trình phục vụ công cộng và khu tái định cư. Trong 2 năm 2010 - 2011, được sự chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ, UBND tỉnh cùng sự đồng thuận của Ban trị sự Phật giáo Vĩnh Phúc, nhiều công trình lớn nằm trong quần thể di tích, danh lam thắng cảnh đã được trùng tu, khởi công xây dựng như: Tịnh thất Tây Thiên được phép phục dựng ngôi chùa cổ Phù Nghì; động thổ, khởi công xây dựng ngôi Tam Bảo Tây Thiên Thăng Long Cổ Tự; xây dựng Đại Bảo Tháp Tây Thiên - biểu tượng đại trí tuệ của Phật, thể hiện rõ nét nghệ thuật kiến trúc Kim Cương Thừa có mặt tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Cùng đó, Công ty Cổ phần Lạc Hồng Tây Thiên đã đầu tư xây dựng hệ thống cáp treo lên tới chân đền Thượng với thiết bị được cung cấp bởi hãng POMA của Pháp, đáp ứng tốt nhu cầu của du khách. 

Nếu như trước đây, Tây Thiên chỉ đông khách vào dịp đầu năm đến hết tháng 2 âm lịch thì nay, chốn linh thiêng này đang trở thành điểm du lịch tâm linh lý tưởng thu hút du khách vào tất cả các tháng trong năm, nhất là ngày nghỉ lễ, thứ bảy, chủ nhật. Chỉ tính từ Tết nguyên đán 2016 đến nay, Tây Thiên đã đón trên 20 vạn lượt du khách hành hương, chiêm bái, vãn cảnh. Năm nay, Tây Thiên cũng đã lập kỷ lục mới, lần đầu tiên trong một ngày đón khoảng 15.000 du khách trong và ngoài nước về tham quan, hành hương, lễ Phật. 

Với những giá trị to lớn cả về văn hoá lịch sử, ý nghĩa tâm linh và du lịch tháng 12/2015, khu di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh vinh dự được Thủ tướng Chính phủ công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Đối với tỉnh Vĩnh Phúc, đặc biệt là Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Tam Đảo, đây thật sự là niềm vui và tự hào vì những nỗ lực, cố gắng của mình đã được nhìn nhận, đánh giá xứng đáng. 

PV: Khu di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh Tây Thiên trở thành di tích quốc gia đặc biệt đang được coi là động lực lớn cho du lịch Tam Đảo bứt phá trong thời gian tới. Vậy huyện đã có định hướng gì để vừa bảo tồn, phát huy giá trị di tích, vừa đem lại lợi ích thiết thực cho người dân, thưa đồng chí? 

Đ/c Đỗ Quốc Trọng: Như đã nói ở trên, Tây Thiên mang trong mình 3 giá trị đặc trưng nhất đó là giá trị văn hoá lịch sử, ý nghĩa tâm linh, cảnh quan thiên nhiên và quan điểm của tỉnh cũng như huyện là sẽ phấn đấu để gìn giữ và phát huy tốt cả 3 giá trị này. Tuy nhiên, cũng như nhiều địa phương khác trong cả nước, Tam Đảo còn gặp nhiều thách thức, khó khăn trong việc bảo tồn di sản văn hóa và phát triển du lịch như: Bảo tồn không đồng bộ; không tái đầu tư tương xứng cả về trí lực và vật lực cho di tích; sản phẩm du lịch văn hóa mang tính lối mòn, thiếu sự đầu tư nghiên cứu; nhiều di tích có giá trị văn hóa lịch sử nhưng chưa được khai thác tốt… Đặc biệt, bên cạnh sự đầu tư cho Trung tâm Văn hóa - Lễ hội Tây Thiên, để đem lại sự đổi thay theo hướng tích cực cho du lịch, nhất là du lịch cộng đồng, tỉnh Vĩnh Phúc cũng đã có chủ trương xây dựng làng văn hóa tại xã Đạo Trù và Đại Đình, huyện Tam Đảo theo hướng phục vụ du khách tại cộng đồng. Đây là hai xã có số lượng người dân tộc Sán Dìu cao nhất của tỉnh với hơn 87%, có đầy đủ tiêu chí về tài nguyên thiên nhiên, lịch sử văn hóa, những phong tục tập quán đặc sắc để có thể phát triển du lịch cộng đồng... Song, phải nhìn nhận thực tế rằng lượng khách lưu trú và doanh thu từ du lịch đem lại vẫn chưa tương xứng với tiềm năng huyện đang có.  

Việc Tây Thiên được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt sẽ tạo cơ hội lớn cho ngành "công nghiệp không khói" của địa phương cất cánh. Bởi bên cạnh sự đầu tư của nhà nước và các nguồn xã hội hóa để từng bước hoàn thiện đồng bộ cơ sở hạ tầng khu danh lam, thắng cảnh, hình ảnh Tây Thiên ngày càng được quảng bá rộng rãi sẽ thu hút lượng lớn du khách từ khắp nơi đổ về, mang lại nguồn thu lớn từ các dịch vụ du lịch cho địa phương. Lượng khách tăng, những người dân bản địa sẽ là người đầu tiên được hưởng lợi ích sát sườn nhất từ du lịch, họ sẽ tự dịch chuyển dần từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang làm du lịch mang tính chuyên nghiệp. Và khi đó, chính bản thân họ sẽ là những người làm tốt nhất công tác bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử của di tích. 

Với trách nhiệm cơ quan quản lý nhà nước, chúng tôi đã và đang tập trung tham mưu cho huyện từng bước kiện toàn lại Ban quản lý Khu di tích, danh lam thắng cảnh; tiếp tục xây dựng đội ngũ hướng dẫn viên và nhân viên phục vụ ngày càng chuyên nghiệp; làm tốt công tác vệ sinh cảnh quan môi trường và an ninh trật tự; phát triển hệ thống dịch vụ, quầy hàng lưu niệm; chỉnh trang tổng thể khu di tích gắn với làm ra những sản phẩm du lịch mang đặc trưng riêng của địa phương; kết nối các tour, tuyến, điểm du lịch trong, ngoài tỉnh với Tây Thiên. Đồng thời, tăng cường công tác xúc tiến, quảng bá hình ảnh, tiềm năng du lịch của khu di tích trên các phương tiện thông tin đại chúng trong và ngoài nước; tập trung nghiên cứu, tìm kiếm thêm những tư liệu, hiện vật về di tích để gìn giữ và lưu truyền cho muôn đời sau, nhắc nhớ các thế hệ coi trọng đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", tự hào về truyền thống văn hóa của dân tộc mình. 

PV: Được biết, Lễ rước Bằng di tích quốc gia đặc biệt về khu di tích sẽ được tổ chức  đúng dịp khai hội Tây Thiên 2016. Xin đồng chí cho biết, công tác chuẩn bị cho sự kiện quan trọng này được địa phương tiến hành như thế nào? 

Lễ đón nhận Bằng di tích quốc gia đặc biệt là dịp thể hiện sự tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với cha ông; tôn vinh, giới thiệu và quảng bá những giá trị văn hóa, lịch sử độc đáo của danh lam thắng cảnh Tây Thiên; khơi dậy và nêu cao lòng tự hào, tự tôn dân tộc, góp phần giáo dục và phát huy truyền thống lịch sử văn hóa, truyền thống yêu nước. Với mong muốn tổ chức buổi lễ một cách long trọng, ý nghĩa, song đồng thời vẫn phải trên tinh thần tiết kiệm, tránh phô trương, lãng phí theo đúng tinh thần chỉ đạo của các cấp, ngành, từ cuối năm 2015, Huyện ủy, UBND huyện Tam Đảo đã thành lập Ban chỉ đạo, các Tiểu ban phục vụ và phân công nhiệm vụ cụ thể tới từng thành viên; đồng thời, xây dựng kịch bản và kế hoạch thực hiện cụ thể như: Chỉnh trang, tu bổ tuyến đường vào khu di tích; lên các phương án đảm an ninh trật tự, vệ sinh an toàn thực phẩm và bố trí 100 chiến sỹ công an, trật tự phân luồng, hướng dẫn nhân dân, du khách tham quan; đưa toàn bộ các bãi đỗ xe ra bên ngoài khu vực Tam Quan để đảm bảo mỹ quan, tránh tình trạng ùn tắc. Bên cạnh đó, yêu cầu các thủ từ và nhân viên các nhà đền đều phải mặc đồng phục, đeo thẻ, tỏ thái độ niềm nở, ân cần, chu đáo khi hướng dẫn du khách; kê xếp các hòm công đức, đồ thờ đúng nơi quy định. Hệ thống loa truyền thanh thường xuyên phát về các quy định, mức giá, địa điểm kinh doanh dịch vụ. Đồng thời, nhắc nhở, xử lý nghiêm tình trạng chèo kéo khách đổi tiền, tự ý tăng giá xe ôm từ bãi gửi xe vào các đền hay mua quà, đồ lưu niệm… 

Lễ đón nhận Bằng di tích Quốc gia đặc biệt di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh Tây Thiên được tỉnh tổ chức cùng với lễ đón Bằng công nhận di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Bình Sơn tại sân khấu nổi, Quảng trường Hồ Chính Minh, thành phố Vĩnh Yên vào tối ngày 14/3, được truyền hình trực tiếp trên sóng Đài PTTH Vĩnh Phúc. Trong dịp khai hội Tây Thiên, huyện sẽ tổ chức rước Bằng công nhận về khu di tích. Trước và sau lễ đón nhận bằng di tích quốc gia đặc biệt sẽ diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao như: Giải bóng chuyền Tây Thiên lần thứ II năm 2016, Giải vật dân tộc toàn quốc năm 2016 tại Trung tâm văn hóa lễ hội Tây Thiên với 150 vận động viên đến từ 10 tỉnh, thành phố tham gia; tổ chức Liên hoan tiếng hát Soọng cô huyện lần thứ nhất...

Có thể nói, với sự chuẩn bị chu đáo cả về nhân lực và vật lực, đến thời điểm này, công việc của các tiểu ban đều đã hoàn tất. Tây Thiên đã sẵn sàng cho một mùa lễ hội mới với tâm thế mới.

PV: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!

Bích Phượng (t/h)

 

Các tin đã đưa ngày: