30 năm cuộc thi viết thư quốc tế UPU tại Việt Nam

22/11/2017

 Những năm đầu tổ chức cuộc thi tại Việt Nam

Tháng 9 năm 1971, lần đầu tiên Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) đã chính thức tổ chức Cuộc thi Viết thư dành cho thiếu nhi thế giới. Từ ngày 23/8/1976 đến nay, Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam là người đại diện cho quyền thành viên của nước Việt Nam thống nhất.

Tham gia vào Liên minh Bưu chính Thế giới, Việt Nam gia nhập vào lãnh thổ bưu chính chung của thế giới, được quyền tự do quá giang và trao đổi với các nước trong Liên minh các dịch vụ bưu chính mà ta ký kết. Đồng thời, Việt Nam cũng được sự trợ giúp về kỹ thuật và nghiệp vụ bưu chính của Liên minh Bưu chính Thế giới và các nước thành viên. Việc tham gia vào UPU đã góp phần phát triển thông tin giữa Việt Nam với các dân tộc trên thế giới, góp phần tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực văn hóa, xã hội và kinh tế.

Do đất nước ta vừa ra khỏi cuộc chiến tranh giành độc lập và thống nhất đất nước kéo dài 30 năm, biết bao khó khăn về đời sống xã hội nên phải 12 năm sau – năm 1987 – lần đầu tiên Việt Nam mới tham gia và tổ chức được Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 16 dành cho thiếu nhi Việt Nam. Cũng vì chưa có kinh nghiệm tổ chức cuộc thi này, nên chúng ta có nhiều “bỡ ngỡ” trong việc triển khai. Năm ấy, Vụ Hợp tác quốc tế của Tổng cục Bưu điện Việt Nam (nay là Bộ Thông tin và Truyền thông) đã bàn với Báo Thiếu niên Tiền phong đăng thông tin về cuộc thi cho bạn đọc của báo tham gia. Điểm thuận lợi là Báo Thiếu niên Tiền phong có nhiều kinh nghiệm tổ chức các cuộc thi cho độc giả tham gia.

Thể lệ Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần đầu tiên thông báo cho các em thiếu nhi Việt Nam tham gia được soạn rất đơn giản. Thể lệ chưa thể hiện một cách chặt chẽ về cơ chế phối hợp tổ chức, về quy mô giải thưởng...Năm 1987, đất nước đã đã bắt đầu thể hiện công tác đổi mới, nhưng kinh tế xã hội đang gặp vô vàn khó khăn. Bởi thế mà số lượng và giá trị giải thưởng dành cho các em cũng rất khiêm tốn: Chỉ với 01 giải A, 02 giải B, 06 giải C, 05 giải khuyến khích và 04 giải tập thể.

Ngay từ ban đầu, Tổng cục Bưu điện chỉ đặt vấn đề thông tin qua Báo Thiếu niên Tiền phong để các em thiếu nhi biết có một cuộc thi viết thư dành cho các em do Liên minh Bưu chính Thế giới tổ chức. Vì thế, việc các em hưởng ứng tham gia thế nào chưa quan trọng lắm. Cái chính là thông tin để các em biết được...mà thôi. Vì vậy, cuộc thi có đề tài "Thư cho em bé không nhà ở, trong đó em hãy bày tỏ ý nghĩ của mình về bổn phận và trách nhiệm của cả loài người trong việc cải thiện điều kiện cho những người không nơi ăn chốn ở", năm ấy chỉ có hơn 5.000 em tham gia. Chủ tịch Hội đồng Giám khảo cuộc thi là nhà văn Tô Hoài, Chủ tịch Hội đồng văn học thiếu nhi - Hội Nhà văn Việt Nam đảm nhiệm. Năm ấy, em Lương Thanh Bình, lớp 4E, Trường PTCS Trưng Trắc, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội đoạt giải Nhất Quốc gia...

Năm 1988, Cuộc thi lần thứ 2 được tổ chức tại Việt Nam, các em thiếu nhi tham gia có kết quả không hơn cuộc thi lần thứ nhất. Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 17 với chủ đề "Hành trình của một lá thư". Kết quả có 4 giải chính thức, 7 giải đồng hạng và không có giải Khuyến khích. Em Lê Thị Hoàng Quyên, Trường PTCS Kim Đồng, thị xã Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh) là một trong 4 em học sinh đoạt giải chính thức quốc gia.

Do khó khăn, nên phải đến tháng 9 năm 1991 - một năm trước kỷ niệm 500 ngày Christophe Colomb tìm ra châu Mỹ (1492 - 1992), cuộc thi mới được Tổng cục Bưu điện và Báo Thiếu niên Tiền phong trao đổi với nhau để tổ chức một cách bài bản. Nhận thấy Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU bổ ích đối với các em, Ban Biên tập Báo Thiếu niên Tiền phong đã đề nghị Tổng cục Bưu điện nâng quy mô tổ chức cuộc thi này tại Việt Nam và Tổng cục Bưu điện đã đồng ý với đề án Ban Tổ chức cuộc thi tại Việt Nam gồm: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (Hội đồng Đội Trung ương) tham gia tổ chức cùng Tổng cục Bưu điện, Báo Thiếu niên Tiền Phong và Hội Nhà văn Việt Nam. Báo Thiếu niên Tiền phong là cơ quan Thường trực của cuộc thi.

Từ đó đến nay, mô hình tổ chức của Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU tại Việt Nam cho các em thiếu nhi tham gia đã định hình theo mô hình này. Sau này, Tổng cục Bưu điện được tổ chức lại thành Bộ Bưu chính, Viễn thông (nay là Bộ Thông tin và Truyền thông) và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (sau này là Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam) tham gia với tư cách là nhà đồng tổ chức và tài trợ kinh phí cho cuộc thi. Tùy vào đề tài cuộc thi hằng năm có đề cập đến một số lĩnh vực, Ban Tổ chức đã mời thêm một số cơ quan Bộ, Ngành có liên quan tham gia Ban Tổ chức cuộc thi để tăng thêm sự lan tỏa của cuộc thi. Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ủy ban Olympic Việt Nam, ủy ban UNESCO Việt Nam... đã từng được mời tham gia Ban Tổ chức của các Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU tại Việt Nam trong 30 năm qua.

Mô hình tổ chức Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU tại Việt Nam đã khẳng định được tính ưu việt, hiệu quả của nó. Cuộc thi hằng năm đã thu hút đông đảo thiếu niên, học sinh cả nước tham gia với số lượng rất cao. Từ hai năm đầu chỉ chưa đầy một vạn em tham gia cho đến năm đông nhất, cuộc thi đã thu hút trên 3,5 triệu bài thi. Những năm gần đây, Ban Tổ chức và Ban Giám khảo điều chỉnh một số nội dung trong Thể lệ cuộc thi nhằm làm cho cuộc thi có chất lượng hơn. Và khoảng từ 10 năm nay, để các em làm quen với dich vụ bưu chính và các quy định liên quan tới thủ tục gửi một bức thư, Thể lệ đã yêu cầu các em phải dán tem lên phong bì thư tham dự cuộc thi và gửi qua Bưu điện. Hằng năm, trung bình cuộc thi có số lượng trên 01 triệu bức thư dự thi.

ĐỀ TÀI CUỘC THI - MỘT Đ  TÀI MỞ HẤP DẪN
VÀ SỰ
 KHẲNG ĐỊNH CỦA NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Có thể khẳng định rằng, đề tài của Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU hằng năm là những đề tài khá đặc biệt và rất hay.

Trước hết, đề tài của Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU là dạng đề tài "mở" và mang ý nghĩa thời đại sâu sắc. Những vấn đề nóng bỏng, cấp thiết của thế giới, của nhân loại đều được thể hiện qua đề tài hằng năm của cuộc thi. Những ngày kỷ niệm lớn, những "Năm quốc tế" do Liên Hợp quốc tổ chức đều được thể hiện thông qua đề tài của cuộc thi. Có nghĩa là, Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU dành cho trẻ em đều không đứng ngoài những vấn đề thời đại của nhân loại, của thế giới. UPU đã khéo léo đưa trẻ em "tập" "giải quyết những vấn đề thuộc trách nhiệm của người lớn, của nhân loại" khi các em viết một bức thư dự thi. Đây là cách UPU "tập" cho các em thiếu nhi làm người lớn trước tuổi một cách khôn ngoan và phù hợp với xu thế phát triển của thời đại - tập làm công dân thời đại.

Đề tài cuộc thi hay và đặc biệt ở chỗ nó luôn ngắn gọn và vô cùng súc tích. Có đề tài chỉ có 8 từ: "Niềm thích thú khi viết một bức thư" - đề tài Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 25 (1996). Thông thường đề thi chỉ 13 - 15 từ chứa đựng đủ thông tin về một chủ đề nào đó mà UPU muốn các em thiếu nhi thế giới "giải mã" trong nội dung của một bức thư.

Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU còn đặc biệt ở chỗ, việc UPU quy định độ dài của một bức thư không quá 1.000 từ. Đ tài rộng, mang ý nghĩa thời đại, nhưng lại buộc người dự thi phải thể hiện rất ngắn gọn chỉ với hơn 2 trang giấy khổ A4. "Sự đánh đố" này chính là yếu tố đặc biệt và rất có ý nghĩa khi nhà tổ chức muốn rèn cho các em thiếu nhi lối tư duy ngắn gọn, mạch lạc và có chọn lọc. Muốn viết một bức thư hay, buộc các em phải có lối viết tu từ và một tư duy mạch lạc, giàu hình ảnh. Đây là các yếu tố để giúp các em rèn luyện khả năng viết văn hiện đại...

Từ ý nghĩa trên đây của cuộc thi, ngành Giáo dục và Đào tạo đã nhìn thấy sự bổ ích do cuộc thi mang lại trong việc góp phần rèn luyện, phát triển môn văn trong nhà trường. Từ thực tiễn chất lượng của cuộc thi mà sau 7 năm tham gia đồng tổ chức cuộc thi - năm 1997, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định: Những em đoạt giải của Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU được công nhận tương đương với học sinh đoạt giải quốc gia môn văn.

THƯƠNG HIỆU CỦA CUỘC THI VIẾT THƯ QUỐC TẾ UPU
 TẠI VIỆT NAM

Có thể khẳng định rằng, chưa có cuộc thi nào ở Việt Nam vượt được Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU bởi sức sống của nó. 30 năm qua, cuộc thi đã và đang cuốn hút bao thế hệ tuổi thơ Việt Nam. Mỗi năm có hàng triệu bức thư dự thi. Hàng triệu học trò say mê thử sức qua một ngàn con chữ trong một bức thư dự thi. Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU có sức lôi cuốn bởi đề thi vừa khó, vừa hay của nó. 30 năm qua, đề thi luôn tươi mới và luôn mang hơi thở thời đại. Mỗi lần dự thi là cơ hội để các em thể hiện sự cảm thụ văn học, thể hiện sự tinh tế trong tư duy khi thể hiện chủ đề . Cuộc thi thật sự thuyết phục các thầy giáo, cô giáo và những nhà quản lý giáo dục các cấp ở sự hỗ trợ bổ ích của nó đối với việc học văn, dạy văn trong nhà trường, vì thế, suốt 30 năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo đã bền bỉ nhiệt tình đồng hành cùng Tổng cục Bưu điện trước đây - Bộ Thông tin và Truyền thông và Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam ngày nay và Báo Thiếu niên Tiền phong tổ chức cuộc thi cho các em.

Năm học mới đến, các em học sinh cả nước lại mong đợi đón chờ đề tài của cuộc thi viết thư mới. Cuộc thi đồng hành với các em gần như trọn vẹn thời gian của một năm học.

NHỮNG DẤU ẤN KHÓ QUÊN

30 năm qua, Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU tại Việt Nam đã để lại nhiều dấu ấn đẹp khó quên.

Ngay tại cuộc thi năm thứ 3 (Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 21) được tổ chức quy mô và bài bản tại Việt Nam thì em Hoàng Hương Thủy, học sinh lớp 8A, Trường THCS Tam Khương, quận Đống Đa, Hà Nội, giải Nhất Quốc gia đã đoạt được giải Khuyến khích Quốc tế đầu tiên với đê thi khá hóc búa: "Bức thư của một thủy thủ trên tàu Christophe Colomb khi tìm ra châu Mỹ gửi em bé ở thế kỷ 20" - nhân kỷ niệm 500 năm Christophe Colomb tìm ra châu Mỹ.

Tiếp nối thành công tại Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 21, em Trần Thị Thanh Thủy, lớp 8/4, Trường THCS Thái Nguyên, TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa đã đoạt giải Ba Quốc tế - Huy chương Đồng Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 22. Bức thư của Trần Thị Thanh Thủy (Khánh Hòa) viết theo hình thức thư lồng trong thư là khá hiệu quả. Em viết thư cho một người bạn Mỹ để bàn chuyện tìm kiếm hòa bình cho các bạn nhỏ ở nhiều nước đang có chiến tranh. Thanh Thủy đã bàn việc hai bạn cùng thảo chung một bức thư gửi Chủ tịch nước Lê Đức Anh và Tổng thống Mỹ Bill Clinton, để kêu gọi hai nhà lãnh đạo bằng ảnh hưởng của mình tác động đến cộng đồng thế giới và những người cầm quyền ở những nước đang có chiến tranh hãy vì cuộc sống của trẻ thơ, gỡ bỏ hận thù, dập tắt ngọn lửa chiến tranh... Bức thư mà Thanh Thủy thảo ra để gửi hai vị nguyên thủ quốc gia chính là để giải quyết chủ đề "làm cách nào giúp đỡ các bạn nhỏ ở những nước đang có chiến tranh". Tổng Giám đốc Liên minh Bưu chính Thế giới khi đó, ông A.c. Botto de Barros đã gửi thư chúc mừng em Thanh Thủy kèm theo Huy chương Đồng, bằng khen và một album tem bưu chính - những tặng phẩm mà Liên minh Bưu chính Thế giới trao tặng.

Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 25 năm 1996, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Trương Mỹ Hoa đã tới dự và trao giải cho các em. Năm ấy, khi nghe em Nguyễn Thu Thủy Tiên, học sinh lớp 7A, Trường Thực hành Sư phạm Đại học Sư phạm Hòa Khánh, TP. Đà Nắng đọc bức thư đoạt giải Nhất Quốc gia của em trong Lễ trao giải, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Viêt Nam Trương Mỹ Hoa đã nhiều lần lau nước mắt. "Bức thư gửi bà" của em viết thật xúc động. Bà em, một Mẹ Viêt Nam Anh hùng đã mất. Em viết thư cho bà và để lên bàn thờ, thắp hương rồi... hóa bức thư, vì em tin ở cõi linh thiêng ấy, chắc chắn bà sẽ nhận được... Giải quyết chủ đề ''Ngay bức thư nhỏ cũng đi xa", Thủy Tiên đã viết thư cho một người bạn bàn về vấn đề này, rồi Thủy Tiên viết lại nội dung một bức thư gửi cho bà nội đã khuất để cho người bạn gái của mình cùng chia sẻ và để chứng minh rằng: ”Có những bức thư đi xa lắm, đi vào cõi vĩnh hằng của người đã khuất. Vì ông bà, tổ tiên vẫn sống mãi trong tình cảm của con cháu, luôn dõi theo từng bước trưởng thành của con cháu...". Em đã viết theo hình thức "thư lồng trong thư" rất thành công.

Chúng ta không thể quên khi nhắc đến Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 36 năm 2007 khi một học sinh chuyên toán là em Hồ Bảo Duy, lớp 9/3, Trường THCS Lê Văn Tám, quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh lại vượt qua 2,5 triệu bức thư để trở thành bức thư hay nhất Việt Nam.

Em Nguyễn Đắc Xuân Thảo, lớp 7/10, Trường THCS Nguyễn Huệ, quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng đoạt giải Nhì Quốc tế - Huy chương Bạc Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lân thứ 38 năm 2009. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã đên dự và trực tiếp trao giải thưởng cho em.

Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 39 năm 2010, em H Thị Hiếu Hiền, lớp 6/9, Trường THCS Tây Sơn, quận Hải Châu,TP. Đà Nẵng đã mang lại tự hào cho Việt Nam khi em là thiếu nhi Việt Nam lần đầu tiên đoạt giải Nhất Quốc tế. Trong phiên họp toàn thể Hội đồng Điều hành (CA) Liên minh Bưu chính Thế giới tổ chức tại Thụy Sĩ năm đó, em Hiền đã vinh dự đọc bức thư đoạt giải Nhất bằng tiếng Việt (được dịch đồng bộ ra 5 ngôn ngữ của UPU) trước hàng trăm đại diện bưu chính của các quốc gia trên thế giới. Nhiều người đã phấn khởi thốt lên: "Kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, Việt Nam đoạt Giải thưởng Field (của GS. Ngô Bảo Châu) và giải Nhất Quốc tế Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU (của Hồ Thị Hiếu Hiền)".

Học sinh của các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng đoạt giải Nhất cuộc thi có lẽ là điều dễ hiểu. Nhưng bên cạnh đó, nhiều học sinh của các địa phương như: Khánh Hòa, Lào Cai (đoạt giải Ba Quốc tế), Bắc Ninh, Thanh Hóa (Giải Khuyến khích Quốc tế), Tây Ninh, Đắk Lắk, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Nam Định, Hải Dương đoạt giải Nhất Quốc gia và đặc biệt năm 2016, em Nguyễn Thị Thu Trang, học sinh lớp 9B, Trường THCS Nguyễn Trãi, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương còn đoạt giải Nhất Quốc tế thì đã gây nên sự ngạc nhiên và mừng vui lớn lao. Rõ ràng qua Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU, chúng ta thấy chất lượng học văn của học sinh các địa phương ngày càng tiến bộ, đồng đều.

Trong số các địa phương tham gia Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU thì Đà Nng để lại ấn tượng về sự thành công vang dội hơn cả. Các em học sinh Đà Nẵng đã giành được số lượng các giải thưởng nhiều nhất, trong đó có 6 lần đoạt giải Nhất Quốc gia. Khi đua tài cùng bạn bè năm châu thì học sinh của thành phố bên sông Hàn đã đoạt 04 giải thưởng quốc tế: 02 giải Khuyến khích (Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 27 và 42), 01 lần đoạt giải Nhì (Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 38) và 01 lần đoạt giải Nhất (Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 39) và năm 2017 bức thư của em Nguyễn Đỗ Huyền Vi, lớp 8/9 Trường THCS Tây Sơn, quận Hải Châu, TP. Đà Nẵng tiếp tục được Ban Giám khảo Quốc gia lựa chọn đi dự thi quốc tế Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 46.

Có thời gian, 04 năm liền (từ 1994 đến 1997), chúng ta không đoạt được giải quốc tế. Ban Tổ chức và Ban Giám khảo Quốc gia vô cùng sốt ruột. Nhà thơ Phạm Hổ, Thành viên Ban Giám khảo quốc gia được phân công nghiên cứu, phân tích các số liệu kết quả cuộc thi quốc tế; phân tích chất lượng những bức thư đoạt giải quốc tế để tìm xu hướng đánh giá, quan điểm chấm thi của UPU và UNESCO như thế nào. Đề tài nghiên cứu của Nhà thơ Phạm Hổ được đưa ra hội nghị toàn thể Ban Tổ chức và Ban Giám khảo Quốc gia để "mổ xẻ", phân tích một cách khoa học. Cuối cùng, chúng ta đã rút ra được kết luận: Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU dành cho thiếu nhi thế giới do Tổ chức Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Liên Hợp quốc (UNESCO) trực tiếp chấm. Tuyệt nhiên không có sự ưu ái bất cứ một quốc gia nào. Bức thư sáng tạo, giàu ý tưởng, có lối viết hiện đại, ngắn gọn, giàu hình ảnh... sẽ đoạt giải. Từ đó, Ban Tổ chức và Ban Giám khảo Quốc gia đã định hướng chỉ đạo các nhà trường và các em học sinh viêt thư theo xu hướng này. Tuy là cuộc thi viết thư nhưng là viết một bức thư văn học. Bức thư phải giàu sự sáng tạo, giàu hình ảnh và ý tưởng...

Ngay sau năm "được mổ xẻ" ấy, năm 1998, em Trần Thị Phượng Quỳnh (Lớp 9/2 Trường THCS Nguyễn Khuyến, TP. Đà Nẵng) đã đoạt giải Khuyến khích Quốc tế! Và năm sau - năm 1999, tại Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 28 - em Tô Hồng Vần (TP. Hồ Chí Minh) đã đoạt giải Ba Quốc tế!

Để viết được một bức thư hay gửi cho bạn bè, người thân (mà chúng ta vẫn thường làm trong cuộc sống) thật không đơn giản. Viết một bức thư hay để dự thi lại càng là chuyện không dễ. Tuy nhiên, nếu chúng ta nắm chắc phương pháp và chịu khó đầu tư suy nghĩ, tìm tòi cách thể hiện thì vẫn có thể viết được một bức thư hay. Bằng chứng là em Tô Hồng Vân là "dân" chuyên toán, đâu phải "dân" chuyên văn. Em Trần Thị Phượng Quỳnh cũng là "dân" chuyên toán, cũng chẳng phải "dân" chuyên văn. Trần Thị Thanh Thủy cũng vậy.

Đ có những bức thư có chất lượng, một số quốc gia, trong đó có Trung Quốc đã chọn triển khai ở một số trường trọng điểm. Nhiều năm liền, Trung Quốc chỉ chọn bức thư hay nhất trong tổng số khoảng 5.000 bức thư dự thi. ở Việt Nam cũng đã có ý kiến đề nghị chỉ triển khai cuộc thi tại các trường chuyên, lớp chọn. Nhưng quan điểm thống nhất của các cơ quan tổ chức cuộc thi tại Việt Nam là chúng ta tổ chức cho các em học sinh dự thi không chỉ cốt lấy giải mà đây còn là cơ hội để các em rèn luyện kỹ năng viết văn, rèn luyện tư duy, cách nghĩ, cách hiểu về những vấn đề của xã hội. Từ đây, các em có cơ hội làm quen với trách nhiệm của một công dân tương lai... Vì thế mà ngay từ cuộc thi đầu tiên tổ chức cho các em thiếu nhi Việt Nam tham gia viết thư quốc tế, chúng ta đã tìm mọi cách để thu hút đông đảo các em học sinh tham gia.

Đ nâng cao chất lượng cuộc thi, tránh việc chạy theo thành tích để lấy giải tập thể, Ban Tổ chức đã loại bỏ giải tập thể dành cho các nhà trường trong Thể lệ cuộc thi. Thay vào đó, Trường có học sinh đoạt giải Nhất, giải Nhì và giải Ba Quốc gia sẽ được nhận giải thưởng của Ban Tổ chức. Và từ năm 1999, theo đề nghị của Ban Biên tập Báo Thiếu niên Tiền phong, Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã quyết định trao tặng Huy hiệu Tuổi trẻ sáng tạo của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho các em đoạt giải Nhất, Nhì Quốc gia Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU. Quyết định ấy đã được đưa vào Thể lệ cuộc thi hằng năm. với quyết định này của Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã góp phần nâng cao giá trị và uy tín của cuộc thi.

Có một điều thú vị là, theo Thể lệ thì Ban Tổ chức và Ban Giám khảo chỉ trao 39 giải (01 giải Nhất, 03 giải Nhì, 05 giải Ba và 30 giải Khuyến khích). Nhiều năm, giải Khuyến khích "buộc" phải tăng thêm so với Thể lệ vì căn cứ điểm số thì ở vị trí thứ 30 có tới 03 hoặc 04 bức thư bằng điểm nhau. Vì thế, buộc Ban Giám khảo Quốc gia phải chọn thêm 03 - 04 giải Khuyến khích. Tình huống buộc Ban Giám khảo Quốc gia phải tăng thêm giải thưởng cũng đã xảy ra với giải Nhì và giải Ba. Từ năm 2010, Ban Tổ chức có thêm giải dành cho bức thư hay nhất của học sinh dân tộc thiểu số, giải bức thư hay nhất dành cho học sinh khiếm thị và giải bức thư haỵ nhất của học sinh nhỏ tuổi nhất. Và từ năm 2015, Ban Tổ chức quyết định tặng thêm giải "Cây bút triển vọng". Từ Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 45, 61 em được tặng giải thưởng này.

Những bức thư lọt vào vòng chấm chung khảo cuối cùng đều được bộ phận thường trực của báo Thiếu niên Tiền phong đánh máy vi tính, và không tiết lộ bất cứ một thông tin nào về tác giả cũng như địa phương của tác giả. Thư được đánh số báo danh. 9 thành viên trong Ban Giám khảo Quốc gia chấm, nhận xét và cho điểm. Bộ phận Thư ký cộng điểm của các giám khảo, rồi lấy điểm bình quân. Vì thế mà điểm của mỗi bức thư thường có số lẻ đến 02 đơn vị. Khi họp Ban Tổ chức và Ban Giám khảo phiên cuối cùng, các thành viên Ban Giám khảo mới được biết tên tác giả của các bức thư. Để khách quan, chính xác khi chọn các bức thư đoạt giải, Ban Giám khảo Quốc gia tiến hành chấm và cho điểm lần cuối cùng 04 bức thư có điểm cao nhất. Nhiều năm, Ban Giám khảo Quốc gia đã thảo luận, phân tích khá quyết liệt hàng giờ khi chọn bức thư hay nhất. Bởi vì, bức thư đoạt giải Nhất chỉ hơn bức thư đoạt giải Nhì có khi chỉ với 0,1 điểm. Theo Thể lệ, hằng năm Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU của Việt Nam có 39 giải thưởng. Căn cứ vào bảng điểm, Ban Giám khảo Quốc gia lấy bức thư có điểm cao nhất đến bức thư có điểm thứ 39. Tuyệt nhiên chưa bao giờ có chuyện ưu tiên vùng miền, địa phương ngay cả đối với giải Khuyến khích. Điều này đã nói lên tính khách quan và khoa học của cuộc thi, đồng thời cũng phản ánh chất lượng đồng đều của các bức thư tham dự Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU.

Hằng năm, mỗi quốc gia thành viên UPU chỉ được gửi một bức thư hay nhất để dự thi. Giải thưởng lại chỉ có 03 giải chính thức (Nhất, Nhì, Ba) và 05 giải Khuyến khích, vì thế, giành được một trong 08 giải thưởng là rất vinh dự.

30 năm qua, Việt Nam đã đoạt được 12 giải Quốc tế, trong đó: 02 giải Nhất, 01 giải Nhì, 03 giải Ba và 06 giải Khuyến khích. Đó là niềm tự hào, vinh dự mà không phải gần 200 quốc gia thành viên nào của UPU cũng đạt được! Chúng ta tin tưởng chắc chắn rằng: Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU sẽ tiếp tục được tổ chức thành công, chất lượng và ấn tượng tại Việt Nam. Các em học sinh Việt Nam nhất định sẽ tiếp tục có những thành công mới khi đua tài cùng bạn bè thế giới. 

Nhà báo Phạm Thành Long
Nguyên Phó Trưởng Ban thường trực
Ban Tổ chức quốc gia và Ban Giám khảo quốc gia
Cuộc thi viết thư quốc tế UPU

(Theo: Những bức thư giải Nhất Việt Nam (Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông)

Các tin đã đưa ngày: