Bạo lực tình dục trẻ em có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp

30/11/2016

Đó là chia sẻ của bà Vũ Thị Lệ Thanh (chuyên gia của UNICEF) về tình hình bạo lực với trẻ em tại Việt Nam trong những năm gần đây.

Giật mình những con số

Theo bà Vũ Thị Lệ Thanh, bạo lực tình dục với trẻ em bao gồm: Xâm hại tình dục trẻ em; mại dâm trẻ em; buôn bán trẻ em vì mục đích tình dục và xâm hại trẻ em qua mạng. Thời gian gần đây, tình trạng bạo lực tình dục đối với trẻ em được phản ánh thông qua những con số đáng báo động.

Cụ thể, theo báo cáo của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, xâm hại trẻ em có xu hướng tăng từ 1.045 vụ năm 2011 lên 1.544 vụ năm 2014 (không phân tổ cho các loại hình xâm hại).

Giai đoạn 2011-2015, có 8.200 vụ xâm hại trẻ em (10,000 nạn nhân), trong đó 65% là xâm hại tình dục.

Cũng theo báo cáo của Bộ LĐTBXH năm 2011, 4.600 người bán dâm dưới 18 tuổi. Vào năm 2013, trong 33.000 người mại dâm tại Việt Nam có 14% là dưới 18 tuổi.

Còn theo Tổ chức kết nối Thái Bình Dương, năm 2005, khoảng 1.000 nạn nhân bị buôn bán từ Việt Nam. Năm 2009, 600 trẻ bị lừa đem đi và buôn bán sang nước ngoài (báo cáo Quan hệ đối tác khu vực khu nhân, 2014). Từ năm 2011 đến 2015, có 3.717 phụ nữ và trẻ em bị buôn bán (Báo cáo của Bộ Công an, 2015), khoảng 20% là trẻ em. 49% trẻ em (10-18 tuổi) đã tiếp xúc với nội dung khiêu dâm trên môi trường mạng (UNICEF, 2012)...

Bên cạnh đó là những con số về tình trạng bạo lực trong gia đình và nhà trường như 68,4% trẻ em, từ 1 đến 14 tuổi, có trải nghiệm về bạo lực trong gia đình (báo cáo MICS, 2014); 53% trẻ em ở độ tuổi 8 tuổi từng bị trừng phạt thân thể ở nhà trường (theo tổ chức Young Life); 14% người chưa thành niên ở thành phố và 20% người chưa thành niên ở nông thôn từng bị “bắt nạt, đe dọa hoặc làm bẽ mặt” thông qua sử dụng Internet (UNICEF, 2012); 1,7 triệu trẻ em tham gia vào lao động (Bộ LĐTBXH, 2012)…

Đâu là nguyên nhân?

Theo bà Vũ Thị Lệ Thanh, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ bị bạo lực tình dục. Trong đó có việc trẻ em bị bạo lực trong gia đình; trẻ trong gia đình có bạo lực, cha mẹ ly dị hoặc qua đời hay bố mẹ dính líu tới các hành vi phạm pháp, lệch chuẩn hoặc có thái độ thiếu nghiêm túc đối với các giá trị gia đình và xã hội.

Theo chuyên gia của UNICEF, việc cha mẹ đã từng có trải nghiệm về bạo lực ở thời thơ ấu cũng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ bị bạo lực. Bên cạnh đó, những khó khăn về kinh tế cũng khiến trẻ em rời khỏi nhà để làm việc trên các đường phố hay tham gia hoạt động mại dâm.

Nhiều trường hợp, những vụ bạo lực, xâm hại tình dục xảy ra trong môi trường học đường, tuy nhiên tập quán về tôn sư trọng đạo khiến trẻ giữ im lặng khi bị giáo viên hay nhân viên nhà trường xâm hại. Các trường học thiếu cơ chế giao tiếp cởi mở giữa nhà trường và học sinh để học sinh có thể tin cậy báo cáo về tình hình của mình; thiếu hệ thống hỗ trợ trong trường học.

Về vấn đề xã hội, các yếu tố văn hóa khiến trẻ em phải chịu bạo lực tình dục bao gồm phân biệt đối xử với phụ nữ, sự chịu đựng và im lặng của họ về vấn đề tình dục, chấp nhận cho những người đàn ông ngoại tình cũng như những kiêng kỵ không nói về chủ đề xâm hại tình dục. Bên cạnh đó, nhận thức của chính quyền về xâm hại trẻ em còn hạn chế. Tình trạng di cư khiến trẻ em bị bỏ lại phía sau hoặc đi theo cha mẹ và có nguy cơ bị xâm hại, bỏ mặc. Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ thông tin, du lịch cũng là một nhân tố khiến gia tăng tình trạng xâm hại trẻ em…

Tăng cường bảo vệ trẻ em

Theo bà Vũ Thị Lệ Thanh, hiện đã có nhiều điều khoản nghiêm cấm các hành vi xâm hại, bóc lột, bạo hành trẻ em trong các văn bản pháp luật. Luật Trẻ em 2016 đã có một chương về bảo vệ trẻ em và tư pháp với người chưa thành niên. Việt Nam cũng có các chương trình quốc gia liên quan đến bảo vệ trẻ em.

Tuy nhiên, hiện vẫn thiếu điều khoản hình sự hóa hành vi xâm hại trên môi trường mạng, xâm hại tinh thần, trừng phạt thể chất. Tuổi trẻ em quy định dưới 16 tuổi đã hạn chế chương trình hỗ trợ và bảo vệ cho nạn nhân bị xâm hại từ 16-18 tuổi; thiếu quy định về ngân sách vảo vệ trẻ em.

Về công tác bảo vệ trẻ em, Ban Bảo vệ trẻ em được hình thành trên 5.000 xã/phường của 43 tỉnh/thành phố. Mạng lưới cộng tác viên thôn bản đã được thiết lập tại một số địa phương như Thái Nguyên, Quảng Ninh, Đà Nẵng… Hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em ba cấp độ đã được triển khai. 32 Trung tâm công tác xã hội được hình thành và đi vào hoạt động. Quản lý trường hợp đã được triển khai. Hoạt động truyền thông được lồng ghép vào các chương trình của địa phương

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, hiện vẫn thiếu cán bộ chuyên trách về bảo vệ trẻ em; phối hợp liên ngành hạn chế; năng lực cung cấp dịch vụ yếu; thiếu cộng tác viên thôn bản; Ban Bảo vệ trẻ em chưa phủ khắp và vận hành còn kém hiệu quả...

Theo bà Vũ Thị Lệ Thanh, để bảo vệ trẻ em khỏi bạo lực tình dục, cần tăng cường các hoạt động phổ biến nâng cao nhận thức. Tăng cường năng lực thông báo, tố cáo hành vi xâm hại và tìm kiếm sự giúp đỡ cũng như tăng cường năng lực cho cha mẹ về nuôi dạy con hiệu quả, áp dụng các biện pháp giáo dục phi bạo lực. Đồng thời, hỗ trợ gia đình tiếp cận đến các dịch vụ cần thiết nếu chẳng may có trẻ bị bạo lực tình dục.

Bên cạnh đó, lãnh đạo cộng đồng cần có hiểu biết về quyền của trẻ em, luật pháp và chính sách về bảo vệ trẻ em, đặc biệt về kỷ luật tích cực. Xác định những vấn đề về bạo lực trẻ em và thảo luận cởi mở về vấn đề xâm hại tình dục. Tăng cường sự tham gia của các tổ chức cộng đồng, tổ chức quần chúng vào các chương trình bảo vệ trẻ em.

Các cơ quan lập pháp cần rà soát, xây dựng/điều chỉnh luật pháp nghiêm cấm hình thức bạo hành trẻ em. Các đơn vị liên quan cũng cần tăng cường năng lực thu thập số liệu, giám sát, thanh tra công tác bảo vệ trẻ em; thát triển dịch vụ công tác xã hội ở các cấp và dịch vụ chuyên sâu về bảo vệ trẻ em; tăng cường phối hợp ngành đa ở các cấp…

Nguồn: tiengchuong.vn

Các tin đã đưa ngày: