Nhiều khó khăn trong phát triển BHXH tự nguyện

29/07/2016

Thời gian qua, Bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh  đã chú trọng đẩy mạnh công tác phát triển, mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện với nhiều giải pháp. Tuy vậy, độ bao phủ BHXH tự nguyện trên địa bàn tỉnh còn thấp; người lao động vẫn thờ ơ, chưa mặn mà với loại hình bảo hiểm này.

BHXH tự nguyện là loại hình bảo hiểm do người lao động tự nguyện tham gia, được lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của bản thân để hưởng các chế độ theo quy định. Người dân tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu theo quy định; được trợ cấp một lần và tử tuất; được cơ quan BHXH cấp thẻ BHYT khi nghỉ hưu và hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh như những người tham gia BHXH bắt buộc. Đặc biệt, loại hình bảo hiểm này có nhiều ưu việt trong việc giảm bớt khó khăn, rủi ro khi về già, giúp bảo đảm thu nhập, ổn định cuộc sống khi hết tuổi lao động cho đối tượng chiếm phần đông dân số của tỉnh là người lao động tự do, người dân ở các khu vực nông thôn.

Ông Lê Đình Tuấn, Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho biết: "Chính sách BHXH tự nguyện được triển khai thực hiện trên địa bàn tỉnh từ năm 2008. Số người tham gia loại hình bảo hiểm này tăng dần qua các năm. Cụ thể: Năm 2013 có 3.196 người tham gia; 2014 là 3.695 người; 2015 tăng lên 4.205 người và tính đến hết tháng 6/20164.223 người. Số người tham gia BHXH tự nguyện của Vĩnh Phúc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Một số huyện trên địa bàn tỉnh có số người tham gia cao như Lập Thạch 696 người, Yên Lạc 538 người, Vĩnh Tường 571 người.

Chị Nguyễn Thị Mai Dung ở xã Liên Hòa, huyện Lập Thạch trước đây là công nhân may tại khu công nghiệp Khai Quang. Thời gian đó, chị được công ty đóng BHXH đầy đủ. Cách đây 2 năm, do điều kiện gia đình, chị nghỉ việc về quê mở xưởng may tại nhà. Được nhân viên đại lý thu BHXH ở xã tư vấn, chị tiếp tục tham gia đóng BHXH tự nguyện. Chị Dung chia sẻ: “Mặc dù là người lao động tự do nhưng tôi luôn yên tâm bởi mình vẫn tham gia bảo hiểm đầy đủ. Trước đây, do chưa hiểu biết nên tôi cứ nghĩ phải là người làm nhà nước, làm doanh nghiệp mới được đóng bảo hiểm, mới có lương hưu. Nhưng hiện tại, người lao động tự do cũng có cơ hội đó nếu tham gia đóng BHXH tự nguyện đầy đủ. Điều này là một may mắn cho chúng tôi, giúp chúng tôi bớt lo lắng khi hết tuổi lao động.”.

Mặc dù đã đạt được một số kết quả như số lượng người tham gia BHXH tự nguyện ngày càng tăng và được mở rộng,  tuy vậy diện bao phủ và đối tượng tham gia hình thức bảo hiểm này trên địa bàn tỉnh còn thấp; người lao động vẫn thờ ơ, chưa mấy mặn mà.

Nguyên nhân theo ông Tuấn là do BHXH tự nguyện là chính sách mới nên người dân chưa quan tâm nhiều và chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của chính sách; mức đóng BHXH tự nguyện còn cao, tối thiểu bằng 22% mức lương cơ sở, trong khi đó đa phần người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH tự nguyện là người làm nghề tự do, người nông dân, việc làm không ổn định, thu nhập thấp lại không thường xuyên nên rất khó khăn khi tham gia BHXH tự nguyện.

Anh Nguyễn Công Phi ở xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương cho biết, vợ chồng anh thuộc diện hộ nghèo, thu nhập hàng tháng được khoảng 6 triệu đồng, trong khi đó phải nuôi hai con đang đi học. Vợ anh làm công nhân điện tử tại khu công nghiệp Khai Quang đã được công ty đóng BHXH. Anh Long làm thợ xây tự do, được nhân viên Bưu điện xã tư vấn tham gia BHXH tự nguyện, anh rất muốn tham gia để có cuộc sống ổn định khi về già. Tuy nhiên với mức quy định đóng cao như hiện nay lại không có hỗ trợ gì cho đối tượng hộ nghèo nên anh không thể tham gia.


Cũng theo ông Tuấn, một nguyên nhân khiến người dân còn băn khoăn khi tham gia BHXH tự nguyện là quyền lợi được hưởng của người tham gia còn bó hẹp. Cụ thể, người tham gia BHXH bắt buộc được hưởng 5 chế độ gồm ốm đau, hưu trí, tử tuất, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Trong khi đó, người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng hai chế độ là hưu trí và tử tuất. Vì vậy, trong những năm qua, mặc dù số người lao động tham gia BHXH tự nguyện đã tăng, nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của đối tượng thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện.

Là đơn vị có tỷ lệ bao phủ BHXH tự nguyện thấp, những năm qua, BHXH huyện Bình Xuyên gặp nhiều khó khăn trong việc nâng cao tỷ lệ người dân tham gia BHXH tự nguyện. Theo thống kê của BHXH huyện, đến nay số người tham gia BHXH tự nguyện chỉ chiếm 6,9% trên tổng số tham gia BHXH toàn huyện. Chia sẻ về những khó khăn, ông Nguyễn Minh Hóa, Giám đốc BHXH huyện Bình Xuyên cho biết: "Có cả nguyên nhân chủ quan, khách quan gây ảnh hưởng tới công tác phát triển BHXH tự nguyện trên địa bàn. Cơ sở vật chất của BHXH huyện Bình Xuyên xuống cấp nghiêm trọng, không sử dụng được, phải đi thuê trụ sở làm việc; nhân lực hạn chế về số lượng, tuổi đời trung bình cán bộ non trẻ nên còn ít kinh nghiệm. Bên cạnh đó, Bình Xuyên là địa bàn có các khu công nghiệp nên số lượng lao động làm công nhân rất đông, trình độ phức tạp gây khó khăn trong công tác tuyên truyền nhận thức về luật BHXH, luật BHYT nói chung cũng như luật BHXH tự nguyện nói riêng. Lượng công nhân thôi việc và nộp hồ sơ đề nghị giải quyết trợ cấp chế độ BHXH một lần rất nhiều song do lượng lao động này còn hạn chế về trình độ nên việc nhận thức về lợi ích của việc tham gia BHXH tự nguyện còn thấp, khó tiếp thu khi được tư vấn, tuyên truyền. Cũng do Bình Xuyên có các khu công nghiệp nên số người trong độ tuổi lao động đa phần đang làm việc tại các doanh nghiệp nằm trong khu công nghiệp. Vì vậy lượng lao động tự do không nhiều dẫn đến số lao động tự do đăng ký tham gia BHXH tự nguyện đạt thấp."

Không chỉ vậy, số đối tượng cán bộ xã không chuyên trách được tỉnh quan tâm hỗ trợ kinh phí để tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện chưa đạt 100%. Nguyên nhân là do đa số các đối tượng này có thu nhập thấp, số kinh phí hỗ trợ của tỉnh chưa đủ 100% số tiền phải bỏ ra để đóng BHXH tự nguyện với mức tối thiểu hàng tháng, nên số cán bộ xã không chuyên trách đăng ký tham gia chưa cao. Sự phối hợp giữa BHXH huyện với các cơ quan, ban ngành chưa thực sự nhịp nhàng, chặt chẽ; công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện chưa đạt hiệu quả, do nguồn kinh phí tuyên truyền có giới hạn.

Để thu hút nhiều người dân và lao động tham gia BHXH tự nguyện, phấn đấu đạt mục tiêu đến năm 2020, có khoảng 50% lực lượng lao động tham gia BHXH theo Nghị quyết số 21- NQ/TW của Bộ Chính trị, đại diện lãnh đạo BHXH tỉnh khẳng định, cùng với những thay đổi về cơ chế, chính sách, BHXH tỉnh sẽ đồng bộ thực hiện quyết liệt nhiều giải pháp.

Theo đó, BHXH tỉnh tiếp tục thực hiện tuyên truyền thông qua nhiều hình thức đa dạng, phong phú; kết hợp lồng ghép nội dung BHXH tự nguyện với các buổi sinh hoạt của thôn, xã, các hội, đoàn thể. Phối hợp chặt chẽ có hiệu quả với các cấp, các ngành trong công tác tuyên truyền chính sách pháp luật về BHXH tự nguyện đến tất cả mọi người dân và có hình thức tuyên truyền phù hợp đến từng đối tượng để nâng cao nhận thức của người lao động về sự cần thiết tham gia BHXH tự nguyện. Tham mưu với UBND, HĐND tỉnh các chính sách hỗ trợ cho đối tượng tham gia BHXH tự nguyện như hỗ trợ một phần kinh phí đóng BHXH tự nguyện cho nhóm người nghèo và cận nghèo để họ có thể tham gia BHXH tự nguyện. Tập huấn nghiệp vụ đến 100% đại lý thu BHXH tự nguyện; thực hiện việc giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện cho từng đại lý thu để có sự cạnh tranh trong hoạt động và thúc đẩy việc phát triển hệ thống đại lý thu BHXH, BHYT tại các xã, phường, thị trấn và đại lý Bưu điện.

Cùng với đó, ngành BHXH đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng phục vụ đối tượng tham gia bảo hiểm; đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, trọng tâm là cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, gọn nhẹ. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm, ý thức phục vụ đối tượng tham gia và thụ hưởng BHXH tự nguyện, nhất là thực hiện tốt cơ chế một cửa trong tiếp nhận và giải quyết các chế độ BHXH tự nguyện cho người lao động.

Đức Hiền

Các tin đã đưa ngày: