Xử lý vi phạm đê điều: Cần sự vào cuộc từ nhiều phía

02/09/2016

Với tổng chiều dài các tuyến đê gần 153km, thời gian qua, tình trạng lấn chiếm hành lang đê điều, công trình thủy lợi để làm nhà, lều quán, lán, bãi tập kết vật liệu xây dựng… trên địa bàn tỉnh diễn ra phức tạp, đe doạ nghiêm trọng đến sự an toàn của các tuyến đê, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để giải bài toán này, nếu chỉ có sự vào cuộc của các ngành chức năng sẽ là chưa đủ mà rất cần tới ý thức chấp hành Luật Đê điều từ chính những người dân. 

Từ phản ánh của người dân và chính quyền địa phương, ngày 29/2/2016, Chi cục Đê điều và Phòng chống lụt bão tỉnh phối hợp với các ngành chức năng tiến hành kiểm tra hiện trạng hệ thống đê điều và các hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh cát sỏi trên địa bàn xã Đôn Nhân, huyện Sông Lô. Qua kiểm tra cho thấy: Tại K3+150 thuộc hệ thống kè bối Đôn Nhân, cách cống tiêu thôn Hạ 200m về phía thượng lưu - tương ứng với K9+900 đê tả Sông Lô xuất hiện một cung sạt dài 62m, làm sạt trượt toàn bộ phần đá lăng thể hộ chân và đá tạo cơ tại chân kè Đôn Nhân được xây dựng năm 2008. Tại K3+500 đến K3+700- đê bối Đôn Nhân xảy ra tình trạng sạt lở sông với cung sạt dài 200m, lấn sâu vào đất nông nghiệp trên bãi sông từ 1,5 đến 10m.

Hạt quản lý đê Sông Lô - Lập Thạch phối hợp với đơn vị thi công tiến hành sửa chữa,
chặt cây xanh đảm bảo hành lang an toàn cho đoạn đê qua địa phận xã Đồng Ích

Theo chính quyền địa phương, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng sạt lở là do tác động của hoạt động khai thác, vận chuyển cát sỏi và sự thay đổi chế độ thủy văn tại khu vực do việc xả nước của hệ thống thủy điện Thác Bà, Tuyên Quang phục vụ đổ ải đợt III… Trên thực tế, khu vực lòng sông tiếp giáp với các điểm sạt lở bờ sông, chân kè là điểm mỏ khai thác cát sỏi của Công ty cổ phần khai thác khoáng sản Đông Dương AVA – đơn vị đã được UBND tỉnh Vĩnh Phúc cấp giấy phép khai thác khoáng sản vào tháng 9/2015. 

Ngay sau khi kiểm tra, Chi cục Đê điều và Phòng chống lụt bão tỉnh đã có báo cáo gửi Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và đề xuất Sở kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các ngành chức năng liên quan cùng vào cuộc kiểm tra tình hình khai thác cát sỏi của các doanh nghiệp đã được cấp phép và tìm nguyên nhân làm sạt lở bờ sông, chân kè để có biện pháp kịp thời xử lý. Đồng thời, đề nghị UBND tỉnh yêu cầu Công ty cổ phần khai thác khoáng sản Đông Dương AVA tạm dừng việc khai thác cát sỏi; thực hiện nghiêm các quy định trong giấy phép khai thác khoáng sản đã được UBND tỉnh cấp.

Cũng trên tuyến đê này, tháng 9/2015, tại khu vực thôn Phan Dư, xã Cao Phong, nơi Công ty Bắc Ái khai thác đã xảy ra tình trạng sạt lở bờ sông với cung sạt dài 60m, sâu vào phía bãi 10m – 15m. Khoảng cách cung sạt đến chân đê phía sông khoảng 34m, tổng diện tích sạt lở gần 6.500m2. Để giải quyết tình trạng này, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với các ngành liên quan khẩn trương lập Dự án, tiến hành kè bờ tả sông Lô, đoạn qua địa phận xã Cao Phong và đề xuất các giải pháp quản lý, ngăn chặn kịp thời tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép gây mất an toàn cho hệ thống đê điều.

Ông Nguyễn Khoa Nam, Hạt trưởng Hạt quản lý đê Sông Lô - Lập Thạch cho biết: Hiện Hạt đang quản lý 2 tuyến đê tả Sông Lô và hữu sông phó Đáy, với tổng chiều dài 44 km. Xác định đây là 2 tuyến đê trọng điểm trong công tác phòng, chống lụt bão của tỉnh, hằng năm, đơn vị phối hợp với các ngành chức năng tuyên truyền, vận động các hộ dân sống gần đê không lấn chiếm hành lang bảo vệ đê; xây dựng kế hoạch, tổ chức giải tỏa các vi phạm. Từ đầu năm đến nay, Hạt đã kiểm tra, lập biên bản 15 trường hợp vi phạm pháp luật về đê điều; kiểm tra, nhắc nhở hơn 1.000 lượt hộ dân chấp hành nghiêm các quy định pháp luật về đê điều. Tuy nhiên, khó khăn nhất trong công tác xử lý vi phạm đê điều hiện nay là theo Nghị định 139 của Chính phủ về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi, đê điều, phòng chống lụt bão, các Hạt quản lý đê không có chế tài xử lý, khi phát hiện vi phạm chỉ tiến hành lập biên bản đề nghị chính quyền địa phương xử lý. Mặt khác, 2 tuyến đê tả Sông Lô và đê hữu sông Phó Đáy trước đây do các địa phương quản lý, theo tập quán, người dân thường bám sát vào đê để sinh sống. Năm 2009, đê được nâng cấp từ đê cấp IV lên đê cấp III nên phạm vi hành lang bảo vệ đê cũng được mở rộng từ 5m lên 25m dẫn đến tình trạng nhiều hộ dân được cấp đất thổ cư theo Luật Đất đai xây dựng nhà ở lại vô tình vi phạm hàng lang bảo vệ đê. Vì thế, việc xử lý vi phạm của các đơn vị chức năng gặp rất nhiều khó khăn.

Không chỉ ở Sông Lô, theo số liệu của Chi cục Đê điều và Phòng chống lụt bão tỉnh, từ năm 2011 đến tháng 8/2016, toàn tỉnh đã xảy ra 490 vụ vi phạm pháp luật về đê điều, trong đó, phổ biến tình trạng rào lấn mái đê, đổ đất áp trúc vào mái, cơ đê; xây dựng công trình, nhà ở trong phạm vi hành lang bảo vệ đê; tập kết vật liệu, đổ rác thải lên cơ đê; trồng các loại cây lâu năm, cây cảnh, rau màu và cỏ voi ngay trên mái đê, cơ đê và mái kè tại các tuyến đê tả sông Hồng, tả sông Lô và đê bối Vĩnh Tường - Yên Lạc; xây dựng các công trình trái phép trong hành lang bảo vệ đê; khai thác, tập kết cát, sỏi không đúng theo quy định, gây ra hiện tượng sạt bờ sông, bờ kè, làm mất an toàn kè trên tuyến sông Hồng và sông Lô, ảnh hưởng đến dòng chảy, thoát lũ tại các tuyến sông Hồng, sông Lô và sông Phó Đáy. Cùng với đó, tình trạng xe quá khổ, quá tải thường xuyên lưu thông trên hầu hết các tuyến đê, dẫn đến mặt đê bị lún, sụt, bong vỡ và ảnh hưởng không nhỏ đến giao thông…

Ông Nguyễn Văn Hợi, Trưởng phòng Phòng chống lụt bão, Chi cục Đê điều và Phòng chống lụt bão tỉnh cho biết, cùng với tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị định 139 của Chính phủ, thời gian qua, Chi cục Đê điều và Phòng chống lụt bão tỉnh đã chỉ đạo các Hạt quản lý đê tập trung bám tuyến, phát hiện, lập biên bản, chủ động xử lý vi phạm thuộc thẩm quyền; phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương kiểm tra, xác minh và xử lý những vụ việc vi phạm đê điều theo đơn thư phản ánh của người dân. Đồng thời, xử phạt hành chính một số chủ hộ vi phạm khai thác cát sỏi; bắt giữ hơn 10 tàu và trên 20 đối tượng khai thác cát sỏi trái phép trên các tuyến đê… Tuy nhiên, tiến độ giải quyết các vụ việc vẫn chậm, trong số 490 vụ vi phạm từ năm 2011 đến nay, toàn tỉnh mới xử lý được 170 vụ, còn tồn đọng tới 320 vụ việc.

Lý giải nguyên nhân dẫn tới các vụ vi phạm chậm giải quyết, ông Hợi cho biết: Bên cạnh nguyên nhân chủ quan như: Ý thức chấp hành các quy định Luật Đê điều của một số tập thể, cá nhân chưa nghiêm, vẫn còn tình vi phạm, thậm chí vi phạm nhiều lần; sự phối kết hợp giữa cán bộ quản lý đê chuyên trách, cán bộ quản lý đê nhân dân và chính quyền cơ sở chưa hợp lý dẫn đến số vụ vi phạm phát sinh nhiều, hiệu quả xử lý thấp; chính quyền một số địa phương chưa chủ động vào cuộc, còn đùn đẩy trách nhiệm trong việc xử lý các hành vi vi phạm; công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Đê điều ở một số địa phương chưa thực sự hiệu quả, người dân còn tâm lý chủ quan trong bảo vệ hành lang đê điều... Một trong những lý do dẫn tới các ngành chức năng gặp khó khăn trong xử lý vi phạm đê điều là do một số vi phạm đê điều nằm trên phần đất thổ cư được cấp cho các hộ dân theo Luật Đất đai nên khi các hộ dân cải tạo, nâng cấp công lại vi phạm Luật Đê điều. Mặt khác, do chưa có kinh phí xử lý, di dời các công trình nhà ở trong phạm vi đê điều, bãi sông; các chủ hộ vi phạm thường chây ỳ, không thực hiện nghiêm các quyết định xử phạt hành chính.

Để giải quyết dứt điểm những vi phạm trên, đại diện lãnh đạo Chi cục Đê điều và Phòng chống lụt bão tỉnh cho rằng, thời gian tới, chính quyền cơ sở, cơ quan chức năng cần tích cực vào cuộc ngăn chặn, xử lý ngay những vi phạm mới; xây dựng kế hoạch, cách làm đồng bộ, kiên quyết xử lý nghiêm, không nể nang với tất cả các trường hợp vi phạm, tạo sự tin tưởng trong nhân dân. Đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức, tự giác chấp hành Luật Đê điều, nhất là đối với các hộ đang sinh sống ven đê. Đi đôi với biện pháp trên, Chi cục cũng đã đề xuất với Vụ Quản lý Đê điều, Tổng cục Thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bố trí nguồn vốn nâng cấp, bảo dưỡng các tuyến đê, nhất là các hạng mục cải tạo cứng hóa mặt đê, xây dựng đường bê thông hàng lang chân đê nhằm tạo thuận tiện cho nhân dân trong sinh hoạt, đi lại, tránh tình trạng lấn chiếm hành lang bảo vệ đê; xây dựng các kè bảo vệ bờ sông tại các khu vực xung yếu, thường xuyên sạt lở; sớm bố trí kinh phí thực hiện tái định cư cho các hộ dân có công trình, nhà ở vi phạm Luật Đê điều nhưng nằm trong diện tích đất thổ cư đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…

Về phía UND tỉnh, cùng với ban hành Quy chế phối hợp giữa các cấp, ngành trong công tác quản lý, bảo vệ đê điều cần tăng cường thanh tra, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, trong đó, phải quy trách nhiệm cho người đứng đầu các cấp chính quyền buông lỏng quản lý dẫn tới vi phạm gia tăng. Đồng thời, tập trung đưa thông tin về các vụ vi phạm đê điều lên các phương tiện thông tin đại chúng để nâng cao ý thức chấp hành cho người dân. Kiên quyết rút giấy phép đối với các hành vi khai thác, kinh doanh cát sỏi không đúng quy định làm ảnh hưởng đến hệ thống đê điều, bờ sông, dòng chảy trên địa bàn tỉnh.

 

Bích Phượng

Các tin đã đưa ngày: